“Het beste is altijd rechtop te zitten. Je voet op het voetenbankje, beter voor de juiste speelhouding. En een beetje meer op het puntje van je stoel.” Als Enrique wat wegglijdt volgt direct als vergoelijking dat de broek misschien wel wat te glad is. En ook is de door hem meegebrachte elektrische gitaar wellicht iets te groot.

Tekst: Peter Onvlee

Elger Verschuur is voor de vierde achtereenvolgende zaterdag voor zijn eigen doen vroeg opgestaan voor zijn wekelijkse open dag. In de grote zaal, de overdekte ruimte waar een groot aantal klaslokalen van de Pelikaanschool aan de Bonaireaanse Kaya Amsterdam op uitkomt staan inmiddels negen schoolstoeltjes en een krukje opgesteld. Een half uurtje eerder waren dat er nog vier. Voor een tijdelijk naar het eiland gekomen Amerikaans gezin. Vader, moeder en drie dochters. “Niet te hard knijpen, de stok gewoon relaxt in je hand houden. En bewegen vanuit de elleboog.” In zijn open, blauwe poloshirt, spijkerbroek en lichtbruine bootschoenen geeft hij de aanwijzingen. “Het is moeilijk om een mooie toon met een viool te maken.” Maar die relatief zuivere toon komt er direct wel uit.

Enrique is later met zijn moeder binnengekomen. Evenals een pas 2-jarig meisje die opmerkelijk geïnteresseerd en rustig naast mamma zit. “Wel wat te jong om nu al op muziekles te komen”, is Verschuur eerlijk. Maar spelen op de veel te grote halve (wat grootte betreft) gitaar en op de viool, dat mag ze. En de volgende weken terugkomen als ze het leuk vindt, ook geen probleem. Als instapleeftijd hanteert hij officieel 5 jaar. Wijkt daar wel van af. Bij zijn 4 jaar oude dochtertje Elisabeth bijvoorbeeld. Voorzichtig aan is hij al met haar begonnen.

Elger Verschuur. In Nederland geboren, 41 jaar geleden om precies te zijn. Vader half Surinaams, moeder half Engels. Acht maanden geleden naar Bonaire gekomen om er zijn Gitaarschool Elger te beginnen. Een naam die niet helemaal de inhoud dekt. Ook vioollessen geeft hij. En als het aan hem ligt wordt het aanbod in de toekomst nog groter. Met Siegfried Molina als basgitaardocent en als hij hem kan vinden een goede drumleraar. “Doel is een zo volledig mogelijke muziekschool. En ook grotere groepen om de kosten te dekken en de muziek voor iedereen toegankelijk te maken. Maar vooralsnog rustig opbouwen. Mensen leren kennen en profiteren van mond-op-mondreclame. Het is immers een klein eiland en iedereen kent eigenlijk wel iedereen.”

Een sprong in het diepe, zal hij later zeggen als na een door hem ook nog gegeven mini-concert rond kwart voor elf de laatste belangstellenden zijn vertrokken. Hij begon in januari met welgeteld één leerling. Het zijn er inmiddels al heel wat meer. Op maandag, dinsdag en woensdag staan er al lessen, variërend van een half uur voor een individuele les tot vijftig minuten voor een groepsles, in zijn agenda geboekt. En niet alleen voor de jeugd. Ook volwassenen komen naar het door hem daarvoor - en zegt hij - uitstekend geschikte gehuurde klaslokaal van de Pelikaanschool. Met dank aan directeur Wilma Bohm-Sandig van de school. “Maar als het er aan het einde van het jaar 50 lessen in de week zijn ben ik tevreden.”

Samen met zijn Surinaamse vrouw Diana heeft Verschuur lang getwijfeld of hij naar Curaçao of Bonaire zou afreizen. Want dat het een warm land zou worden stond vast. “Mijn vrouw miste het warme weer en Suriname was geen optie.” Drie jaar lang heeft de zoektocht geduurd. Bezochten ze de beide eilanden ook meerdere keren. Informeerden zij naar de mogelijkheden die er voor hem als docerend en uitvoerend musicus zouden kunnen zijn. Dat de keus op Bonaire viel is een afweging van vooral kansen geweest. Al spreekt het eiland ze zeker ook aan. Ondanks, zegt Verschuur eerlijk, de beperkingen die een klein eiland nu eenmaal heeft. En verhaalt van drie jaar geleden toen ze vijf weken lang op Bonaire op vakantie en zoektocht waren. “Een lekker eiland, strand, eten, niets verkeerd. Maar na drie weken hadden we toch iets van ‘wat moeten we vandaag gaan doen? Weer naar datzelfde strandje?’ Duiken doen we niet, snorkelen wel. Is ook mooi. Maar toch.”

Doorslaggevend voor de keus voor Bonaire is het feit geweest dat Curaçao wel een goede muziekschool heeft waar ook gitaarlessen worden aangeboden en op Bonaire niet. Er is op papier op Bonaire dan nog wel een muziekschool, maar echt goed functioneren, nee. Een verouderd gebouw, weinig uitstraling en vooral weinig lesaanbod. Veel meer dan piano wordt er niet gegeven. “En”, zegt Verschuur, “wat ook meespeelt is dat er voor de jeugd ook niet echt veel te beleven is. Je kunt niet even naar de bioscoop of zo. Muziek is dan een uitstekende uitlaatklep, de jeugd wil dat wel, het is weer eens wat anders en hoort er eigenlijk ook gewoon bij.”

Muziek is, zo blijkt die zaterdagochtend tijdens de om 09.00 uur begonnen open dag, ook plezier. Lacht als de oudste van de drie Amerikaanse dochters, vijftien jaar en goed Nederlands sprekend na een paar jaar op het eiland, zo maar wat op de viool heeft gespeeld. “Thats the way I start learning strijken”, zegt hij in een mengelmoes van Engels-Nederlands tegen de trotse, in een roze truitje gestoken moeder. En later: “Ik begin zonder noten. Leer op gevoel te spelen, op gehoor, luisteren.” Auditief noemt hij het. “Op deze manier wordt er gevoel voor het instrument ontwikkeld.” Hij speelt de muziek ook zelf eerst een aantal keren voor.

Het voordeel hiervan is volgens Verschuur, dat de leerling al heel snel, vaak al na de eerste les, leuke en bekende liedjes kan spelen. “Geleidelijk volgt het spelen van akkoorden. En natuurlijk ook het aanleren van het notenschrift. Hierdoor kan de leerling al snel zijn favoriete songs of muziekstukken spelen. Maar die noten komen later wel.” En hij laat zijn muziek zien waarmee hij aan het einde van de open dag tijdens een miniconcert aan de slag gaat. Het is het traditionele notenmuziekschrift. Met noten, notenbalk en de tekens die daarop te vinden zijn.

Maar ook staat de muziek opgetekend in het Tab-systeem. Voor de gitaar met de cijfers 1 tot en met 6. Elk cijfer op zijn eigen lijn stelt een snaar van de gitaar voor. De bovenste lijn is de hoogst klinkende snaar en de onderste lijn de laagst klinkende. Het getal op de lijn geeft aan welk ‘vakje’, de ruimte tussen twee fretten, moet worden ingedrukt. Overigens: het woord tab komt van tabulatuur en die tabulatuur is een gemakkelijkere notatie dan muzieknoten. Er zijn tabs voor verschillende instrumenten: piano, drums en dus gitaar.

Elger Verschuur zelf heeft al een heel muziekleven achter de rug. Al zag dat er in het begin niet naar uit. Zijn vader gaf wat pianoles maar dat was voor de jonge Elger geen succes. En ook van blokfluit moest hij niets hebben. “Ik hield van rockmuziek”, lacht hij. En dan vooral van Kiss. Begin jaren zeventig, 1973, opgericht door Gene Simmons (echte naam: Chaim Witz, later (Eu)Gene Klein) en Paul Stanley (echte naam: Stanley Eisen). De fans, en ook Verschuur, werden vooral gegrepen door de extravagante kleding met als maskers aandoende make-up. En veel spektakel bij de optredens, rook en vuur.

Op de vraag van zijn vader wat dan als hij geen piano en fluit wilde, volgde direct als antwoord: gitaar. “Dat leek me van het begin af aan cool.” Maar op de muziekschool waren de lessen klassiek gitaar ook geen succes. Samen met drie ongemotiveerde jongetjes. “Noten lezen en zo. De docent concludeerde na een jaar dat er nog bijna niets was geleerd. En verder gaan eigenlijk geen nut had. Dat er beter kon worden gestopt. Of individueel door werd gegaan.” Het werd een jaar later dat laatste. Bij dezelfde docent. En vanaf dat ogenblik ging het snel met de toen 8-jarige Elger Verschuur. Een jaar later volgde ook vioolles op de muziekschool in Amsterdam en vijf jaar later was hij al voor het eerst op de Nederlandse radio te horen met werken van onder anderen de Spaanse pianist en klassieke componist Enrique Granados en Mendelssohn. Hij behaalde het diploma docerend musicus gitaar in 1994, het diploma docerend musicus viool twee jaar later in 1996 en het diploma uitvoerend musicus gitaar in 1997. Hij genoot zijn klassieke gitaarstudie bij Frans van Gurp, Lydia Kennedy in Hilversum en Lex Eisenhardt in Amsterdam en zijn vioolstudie volgde hij bij Leslie Somlai en Daniël Otten in Hilversum.

Over de in Nederland gekochte elektrische gitaar van Enrique heeft Verschuur als hij deze wat probeert te stemmen nog wel een paar opmerkingen. De snaren van een elektrisch instrument mogen dan wel wat langer meegaan dan van een klassieke gitaar, de e-snaar minimaal en eigenlijk ook de andere zijn toch wel aan vervanging toe. En ook vertoont het instrument hier en daar wat roestvlekjes. Hij adviseert het hele setje snaren te vervangen. En de oude als back up te bewaren. Verschuur kan de nieuwe snaren leveren. Omdat het eiland geen muziekwinkel kent heeft hij daarop geanticipeerd door zelf een aantal instrumenten en onderdelen mee te nemen voor verkoop (en verhuur).

Als Enrique, hij heeft in het verleden al wat les van zijn opa gekregen, op verzoek een akkoord voorspeelt, een samenklank van drie of meer tonen, die zodanig samenklinken dat zij voor het muzikale oor samensmelten tot een, legt Verschuur uit dat de meest bekende liedjes maar drie akkoorden hebben. En laat als voorbeeld ‘I get the feeling’ horen. Van Mike & The Mechanics, een Britse pop/rockband die in eerste instantie een hobbyband was van de (bas)gitarist van Genesis Mike Rutherford. De drie tonen kunnen tegelijk worden aangeslagen. “Ik ga echter uit van de klassieke manier van spelen, met wisselende vingers. Daarmee kun je sneller spelen dan met een vinger. En met meerdere vingers heb je ook meer mogelijkheden om meerdere tonen tegelijk te spelen.”

Elger Verschuur geeft al ruim 18 jaar les aan zowel kinderen, jongeren als volwassenen. Was in het verleden docent voor het hoofdvak klassiek gitaar aan onder meer de muziekscholen van Amsterdam-Zuid en Amsterdam-Noord. Ook was hij werkzaam als gitaar- en viooldocent op de muziekscholen De Gitaarkelder in Spakenburg en de International Music School Eddy van de Heuvel in Hoofddorp. Heeft dus bewust voor gitaar gekozen. Ook al omdat het volgens hem het meest bespeelde muziekinstrument ter wereld is. Waarom? Hij denkt de veelzijdigheid van het instrument. “Je kunt er vrijwel iedere muziekstijl op spelen.” En hij bewijst dat aan het einde van de open dag ook, zittend op het zwarte podium in de grote Pelikaan-ruimte achter twee muzieklessenaars. Met zijn mini-concert van vier verschillende stijlen. Inclusief een song uit the Lion King en ‘Can’t help falling in love’, bekend geworden door Elvis Presley. “De wereld van de gitaar is zeer groot. Of je nu klassiek, Spaans, lichte popmuziek of fingerpicking wilt spelen. En een gemakkelijk mee te nemen instrument waarbij iedereen mee kan zingen.”

“I think she has talent as well.” Verschuur zegt het als een van de meisjes op de viool weer een handjevol tonen achter elkaar heeft gespeeld. Na, dat wel, het zelf voor te hebben gedaan. “De linkervinger op de snaren.” Hij wijst de plek aan. “In het begin gebruik ik stickers waar de vingers moeten worden geplaatst. Bij gitaar is dat gemakkelijker. Heb je zes vakken. Niet op viool. Is dus moeilijker. Maar”, zo zegt hij, “of je nu voor gitaar of viool kiest, het maakt niet zoveel uit. Muziek is heel erg goed voor de ontwikkeling van kinderen. Over het algemeen leren kinderen die een instrument bespelen beter op school. Ook sociaal goed. Samen in een orkestje spelen.”

Hij is van plan daar op Bonaire veel aan te doen. Gaat zelf, al dan niet samen met anderen, concerten, recitals geven. Afgelopen week nog een schoolconcert. Op de Pelikaanschool. En één, twee keer per jaar mogelijk, in ieder geval altijd aan het eind van het lesseizoen wil hij een leerlingenconcert organiseren waarbij alle cursisten hun kunsten op het instrument kunnen tonen. “Iedereen mag meedoen, al heb je nog maar enkele lessen achter je kiezen. Zodra de leerling enkele maanden les heeft gehad - en regelmatig oefent - is het al mogelijk om met andere leerlingen in combo’s of ensembles mee te doen. Niets is leuker dan samen muziek te maken.”

Elger Verschuur zelf heeft aan diverse nationale en internationale concoursen deelgenomen, met als hoogtepunt een finaleplaats bij de Eerste Nederlandse Gitaarprijs te Amsterdam (1992), gehouden in het Concertgebouw. Naar aanleiding van dit concours heeft hij ook een optreden verzorgd bij het radioprogramma van Han Reiziger. Met het Nationaal Jeugdorkest heeft hij als violist meerdere tournees gemaakt onder meer in Spanje, Portugal, Wenen en België. Masterclasses heeft hij genoten bij befaamde klassieke gitaristen waaronder de Tsjech Vladimir Mikulka, de Argentijn Roberto Aussel, de Tunesisch/Franse Roland Dyens en het Groningen Guitar Duo.