Ieder jaar loopt tegen november de spanning bij de carnavalsgroepen weer op, want in februari is het carnaval en er moet nog heel veel gedaan worden. De carnavalsgroepen hebben allang het thema voor hun groepen bepaald, de tekeningen voor kleding en bijbehorende attributen zijn al gemaakt, de materialen zijn ingekocht en er wordt al maanden gewerkt aan de carnavalskostuums. Druppelsgewijs tonen de groepen hun thema en de kleding aan het grote publiek, maar er is altijd één groot geheim: het thema en de ‘look’ van de carnavalswagen die voorop in de Gran Marcha rijdt met de ‘Reina di Karnaval’. De Reina opent de Gran Marcha, staande op de speciaal voor haar opgebouwde carnavalswagen.

Tekst: Judice Ledeboer Foto's: Ken Wong

De bouw van deze carnavalswagen is alweer een paar weken in volle gang. De groep die die wagen opbouwt is een hechte groep die al jaren de eer heeft om deze speciale wagen op te tuigen. Minerva Lauffer, kunstenares en docent beeldende vorming bij het Radulphus College ‘trekt’ deze kar. Ieder jaar wachten de groepsleden met angst en beven op haar telefoontje met het verzoek of ze weer mee willen helpen aan de opbouw van de carnavalswagen voor de Reina, want ze weten dat als Lauffer belt dat ze er eigenlijk niet onderuit kunnen komen. “Als er één uit de groep niet meedoet, doet niemand mee”, zegt Lauffer lachend. De andere leden beamen dit.

De kern van de groep bestaat uit Minerva Lauffer, Marlene Lauffer, Ailsa Anastatia, Daiz Servania (ijzerwerk), Tico Anthonia (timmerman) en Fabian Cleopa (rechterhand van Anthonia) en naarmate de Gran Marcha dichterbij komt komen er meer ‘opbouwers’ en ‘knutselaars’ om een helpende hand te bieden. Vrienden en familie, iedereen helpt op zijn eigen manier en vooral de laatste dagen voor het carnaval is die hulp hard nodig. De laatste weken werken ze iedere avond na hun werk aan de opbouw van de carnavalswagen die als lege oplegger met slechts een paar wielen de hal in werd gereden en straks op 19 februari een metamorfose heeft ondergaan en de toon gaat zetten bij de Gran Marcha.

De belangstelling en inzet om mee te werken aan de opbouw van carnavalswagens begon toen Minerva Lauffer gevraagd werd om mee te helpen bij het kindercarnaval. Het kindercarnaval had een opkikker nodig en aangezien Lauffer behalve de kunstacademie ook een lerarenopleiding had gedaan, werd zij erbij gehaald om voor de kinderen een en ander op te zetten. Als ‘leraar’ kijkt zij vanuit een educatieve hoek en probeert ze altijd iets ‘educatiefs’ mee te geven bij haar projecten. Zij hielp een paar jaar mee bij de kindercarnavalsgroep van de Sitek, maar de groep hield op te bestaan toen er niet voldoende kinderen meer waren om mee te doen. In 2004 raakte ze weer betrokken bij het carnaval toen Corinne Djaoen, voorzitter van de carnavalsstichting Fudeka haar vroeg of ze voor 2005 de carnavalswagen voor de Reina wilde ontwerpen en opbouwen. Het moest iets ‘groots’ worden omdat het de 35e keer was dat de Gran Marcha op Curaçao zou plaatsvinden. Die uitdaging durfde Lauffer wel aan. Ze vormde een groep om dit te gaan doen en sindsdien werkt de groep ook samen. “Je moet een beetje gek zijn om dit te doen. Je besteedt heel veel tijd aan iets dat na twee dagen weer weg is. Dan wordt die kar ergens geparkeerd, staat daar in de zon en alles verteert en valt uit elkaar en is weer weg.”

Dat er zoveel zorg aan deze wagen besteed wordt komt omdat de optocht ‘goed’ moet beginnen. “Het is de eerste wagen. Het is de opening van alles.”

Bij het ontwerp van de wagen is niet alleen de vorm belangrijk, maar ook de keuze van materialen. “Ik probeer educatief te zijn. Dat kan goed met het gebruik van materialen die je ergens voor gebruikt waar je nooit aan gedacht zou hebben.” Dit jaar heeft de groep bij het ontwerp ervoor gekozen om wat milder met kleuren te zijn, hoewel carnaval juist het feest van de kleuren is. “Mensen gaan je herkennen aan je stijl, maar je kunt ook iets anders doen en dat doen we dit jaar. Ja, carnaval staat voor kleur, maar wel met contrasten, niet te overdreven”, aldus de kunstenares.

Inspiratie is dit jaar gehaald uit stromingen binnen de architectuur: Art Deco en Jugendstil. “Grote bouwwerken, de kop heel strak, maar wel met een krioyo tintje.” Aangezien de route dit jaar door de Breedestraat in Otrobanda gaat zijn de bouwers van de carnavalswagen gebonden aan bepaalde maten en mogen ze niet hoger dan 4 meter de lucht in bouwen en dat is inclusief het onderstel van de wagen. “Dat is jammer. We hebben de ruimte niet, dus we zijn beperkt. We moeten onder het viaduct in de Breedestraat door en dat is niet zo hoog, maar we gaan wel tot het uiterste.”

Kunstenares en collega docent beeldende vorming Ailsa Anastatia heeft ook op de kunstacademie in Nederland gezeten. Zij werkt thans als docent beeldende vorming op het Kolegio Alejandro Paula. Toen ze in 2004 voor haar studie stage liep op Curaçao hielp ze voor het eerst mee in de groep bij de opbouw van de belangrijke carnavalswagen. Sinds ze weer definitief op het eiland woont, behoort ze ook tot de kern van de productiegroep. “Ieder jaar, als carnaval voorbij is, zeg ik dat ik nooit meer mee wil doen, maar ieder jaar zeg ik toch weer ja”, vertelt ze lachend.

De samenwerking binnen de groep loopt op rolletjes. Iedereen weet wat hij moet doen. De twee kunstenaressen Lauffer en Anastatia zijn verantwoordelijk voor het ‘design’ en Dais Servania, oud-docent techniek, doet alle berekeningen op technisch gebied en maakt de begroting. Servania houdt zich vooral bezig met het ijzerwerk, Tico Anthonia met het timmerwerk en Fabian Cleopa, de jongste in het team en leerling op de mts, noemt zichzelf de ‘klusjesman’. Hij is vooral de rechterhand van Anthonia en helpt mee met het timmerwerk.

De ruimte waar de wagen wordt opgetuigd is een oude productiehal, waar in het verleden heel wat is getimmerd, gezaagd, gebouwd en geverfd. Overal staan oude werktafels en oude materialen en in een hoek staan panelen die in voorgaande jaren gebruikt werden op de carnavalswagen. Rond de wagen staan de nieuwe materialen die nodig zijn voor de opbouw, houten panelen in bepaalde vormen gezaagd. Soms worden oude decorstukken gebruikt, maar meestal wordt alles nieuw gemaakt. Het is een kostbaar project, want alle materialen worden geïmporteerd en vooral de glittertjes die bij het carnaval op de decors gebruikt worden zijn schrikbarend duur. De meeste materialen worden op Curaçao gekocht. Om inspiratie op te doen zijn de groepsleden wel eens naar Aruba en Trinidad gegaan om te kijken op welke wijze de carnavalswagens daar worden opgebouwd en met welke materialen. “We doen het allemaal op dezelfde manier”, vertelt Lauffer.

Behalve de ruwe opbouw van de wagen, moeten er ook veel kleine decorstukken gemaakt worden. Een groot deel is al klaar en ligt in een afgesloten ruimte waar het beschermd wordt tegen stof, diefstal en vernieling. Triest is dat er dit jaar al twee keer een inbraak is geweest, waarbij werkmaterialen en -machines gestolen zijn. “We moeten nu alles iedere keer inpakken en meenemen. Dat is veel werk en het kost ons veel tijd en geld.” Lauffer haalt gelaten haar schouders op terwijl ze het vertelt. Het is een domper op het werk en enthousiasme van de groep.

De bouwers hebben nog een week de tijd en ze zijn iedere avond aan het werk. De opbouw liep vertraging op door de keuring van het onderstel van de wagen. Vorige jaar ontstond er een behoorlijk oponthoud in de parade toen de voorste wagen niet meer verder kon rijden door een mankement. Dit jaar is de wagen extra gecontroleerd op alle techniek. Op het moment is de groep nog steeds in het proces van ontwikkeling van de materialen die ze willen gebruiken. Het gaat om de combinatie van diverse materialen om een bepaald effect te verkrijgen. “We willen iets creëren dat optisch verwarrend is, iets dat de ogen voor de gek houdt.”

Dus nog een week voor de Gran Marcha. De laatste dagen voor het carnaval loopt de spanning op en wordt er tot diep in de nacht gewerkt, maar het enthousiasme blijft er altijd. “En als er eentje moe is, dan wordt hij weer opgepept door de anderen. En dan komt mijn zus of de moeder van Ailsa weer met een pan eten en zit de moed er weer in. Het team heeft echt veel steun aan elkaar.” Ieder jaar proberen ze de wagen de avond voor het carnaval af te hebben, maar dat is ze nog nooit gelukt. “Het wordt altijd nachtwerk en we zijn pas vroeg in de ochtend van de Gran Marcha klaar. Dat is het mooiste moment. De zon komt op, we horen de vogels en de wagen is klaar!”

Ook de kleding voor de Reina wordt door de kunstenaressen ontworpen, omdat de kleding bij het ontwerp van de kar moet passen. Het ontwerp en de kleuren blijven geheim tot de dag van de optocht. Alle tijd en energie die ze in het project stoppen komt voort uit het feit dat ze het allemaal echt willen doen én voor de ‘kick’. Tijdens de Gran Marcha staan de ‘bouwers’ zelf tussen het publiek langs de kant van de weg. Ze zijn vooral benieuwd naar de reacties van de mensen om hen heen. “Dat is ook een onderdeel van de kick.”